ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΣΤΕΛΛΑΣ    

(c) 2004 - 2005

ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

 ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 2003 - 2004 

Ενότητα 3 Οι υδροβιότοποι στην χώρα μας

ΜΙΑ ΠΟΛΥΤΙΜΗ ΕΘΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ  

Όπως προαναφέραμε, η χώρα μας χαρακτηρίζεται από το έντονο γεωγραφικό της ανάγλυφο με συνεχείς εναλλαγές του τοπίου αλλά και από τη θέση της, που βρίσκεται στην καλύτερη ίσως κλιματολογική ζώνη στον κόσμο. Παρά την μικρή της έκταση κατέχει μια ζηλευτή θέση ανάμεσα στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, σε ό,τι αφορά το φυσικό περιβάλλον. Οι βιότοποι ευνοούν την ύπαρξη μιας τεράστιας ποικιλίας σε είδη χλωρίδας και πανίδας με είδη που είναι ενδημικά [που δεν απαντιούνται δηλ. πουθενά αλλού στη γη].

Οι  ελληνικοί υδροβιότοποι είναι γνωστοί από την εποχή του Ηρακλή ο άθλος του οποίου με την Λερναία Ύδρα, δεν ήταν παρά η τιτάνια προσπάθεια του να τιθασεύσει τις πλημμύρες στα βαλτοτόπια του Αργολικού κάμπου.

Κατά τη διάρκεια του 20 αιώνα και μέχρι το 1974 η χώρα μας έχασε περίπου το 61% των υδροβιότοπων της, λόγω των αδικαιολόγητων αποξηράνσεων τους, με εξαίρεση λίγες  λίμνες, όπως π.χ. των Γιαννιτσών, του Αχινού, του Λεσινίου όπου  οι αποξηράνσεις ήταν αναγκαίες για να καταπολεμηθεί η ελονοσία.

Η μεγάλη  σπουδαιότητα των ελληνικών υδροβιότοπων, άρχισε να τεκμηριώνεται επιστημονικά και να γίνεται ευρύτερα γνωστή στα μέσα της δεκαετίας του  ’60, κυρίως από μελέτες Γερμανών ορνιθολόγων οι οποίοι εντυπωσιάστηκαν από τους μεγάλους  πληθυσμούς  υδρόβιων πουλιών που φώλιαζαν ή ξεχειμώνιαζαν στους υδροβιότοπους μας.

Επειδή λοιπόν πολλά από αυτά τα σπάνια είδη ήταν απειλούμενα σύμφωνα με τα Ευρωπαϊκά δεδομένα, άρχισαν να ακούγονται οι πρώτες φωνές για την ανάγκη προστασίας των υδροβιότοπων μέσα από ολοκληρωμένα διαχειριστικά σχέδια.

Σήμερα στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί πάνω από 400 υδροβιότοποι, το εμβαδόν των οποίων ξεπερνά τα 2.000.000 στρέμματα που συνθέτουν ένα μοναδικό υγροτοπικό μωσαϊκό το οποίο εκτός από την ομορφιά του, αποτελεί ανεκτίμητο στοιχείο του οικολογικού μας πλούτου.

Η Ελλάδα ήταν από τις πρώτες χώρες που κύρωσαν τη Σύμβαση Ραμσάρ [ΝΔ 191/74] και ανέλαβε την υποχρέωση να προστατεύει με αποτελεσματικό τρόπο 11 υδροβιότοπους ως “υδροβιότοπους διεθνούς σημασίας”.  

Γνωριμία με ελληνικούς Υδροβιότοπους  

Προκειμένου να ενημερωθούμε για τους ελληνικούς υδροβιότοπους χωριστήκαμε σε ομάδες και αναλάβαμε τη συλλογή στοιχείων και φωτογραφικού υλικού για διαφορετικούς υδροβιότοπους η κάθε ομάδα. 

Οι υδροβιότοποι που επέλεξαν είναι οι εξής : 

          Λίμνη Τριχωνίδας

          Πρέσπες

          Λίμνη Πλαστήρα

          Αμβρακικός Κόλπος

          Λίμνη Στυμφαλίας  

Κάθε ομάδα συγκέντρωσε πληθώρα πληροφοριών, φωτογραφιών και χαρτών σχετικά με τους υδροβιότοπους που είχε επιλέξει.  Κατά την ανταλλαγή των πληροφοριών έγινε κατάταξη των υδροβιότοπων σε τεχνητούς (λίμνη Πλαστήρα και λίμνη Κερκίνη ) και σε φυσικούς (όλοι οι υπόλοιποι).  Κατόπιν, έγινε αναφορά στη βλάστηση που χαρακτηρίζει καθένα από τους παραπάνω υδροβιότοπους, στα υδρόβια πουλιά, στα ψάρια καθώς και παρυδάτια πουλιά αλλά και στα είδη ζώων που βρίσκουν καταφύγιο στα έλη, στους καλαμιώνες και μέσα στην πυκνή βλάστηση των υδροβιότοπων και στα κοντινά δάση.  Ενδεικτικά αναφέρουμε μερικά από αυτά : 

Πουλιά:

πάπιες, ερωδιοί, σταχτόχηνες, φιδαετοί, πετροπέρδικες, αλκυόνες, μαυρόκοτες, κορμοράνοι, νεροχελίδονα, γερογλάρονα, πελεκάνοι, με ιδιαίτερη αναφορά στον αργυροπελέκανο. 

Ψάρια / υδρόβια ζώα :

Γλώσσες, χέλια, γοβιοί, λαβράκια, πέστροφες, και ιδιαίτερα στον Αμβρακικό : ρινοδέλφινα, θαλάσσιες χελώνες, γαρίδες, μπαρμπούνια, τσιπούρες κ.α.

Βλάστηση :

Καλαμιώνες, σχίνα, σπάρτα, κουμαριές, ρείκια, φιλύκια, κουτσουπιές, χαρουπιές, τρικουκιές, παλιούρια, ασφάκες, πλατάνια, λυγαριές, δάφνες, πικροδάφνες, σκλήθρα, κ.α. 

 Αργυροπελεκάνος ο πρίγκιπας των υδροβιοτόπων μας  

Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον μας προκάλεσε Αργυροπελεκάνος – ο πρίγκιπας των υδροβιοτόπων μας – που κυριαρχεί στις Πρέσπες, στον Αμβρακικό, στην Κερκίνη και στο Δέλτα του Έβρου. Ασχοληθήκαμε περισσότερο και βρίκαμε πλούσιο έντυπο και φωτογραφικό υλικό για τους αργυροπελεκάνους.

Παρακολουθήσαμε εντυπωσιακή βιντεοταινία της εκπαιδευτικής τηλεόρασης για τον Αμβρακικό κόλπο και τη ζωή του Αργυροπελεκάνου.

Ιδιαίτερη εντύπωση μας έκανε η συνήθεια των νηκτικών αυτών πουλιών για την καθαριότητα και τον καλλωπισμό τους.  Μας εντυπωσίασε επίσης η αρμονική συνύπαρξη των ψαράδων των περιοχών αυτών με τους αργυροπελεκάνους χάρη στην οποία έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια οι αποικίες των πουλιών των οποίων ο αφανισμός ήταν υπαρκτή απειλή πριν από μερικά χρόνια.  

Εκείνο όμως που μας εξέπληξε, είναι η συμπεριφορά των εν λόγω πουλιών στη συμβίωσή τους.  Το ομαδικό πνεύμα και η συνεργασία είναι ένα άλλο χαρακτηριστικό τους που εκπλήσσει.  Θα μπορούσε επίσης κανείς να ισχυριστεί ότι στην κοινωνία των Αργυροπελεκάνων επικρατεί το πνεύμα της ισότητας των δυο φύλων.  Τα καθήκοντα ανάμεσα στο αρσενικό και θηλυκό μοιράζονται κατά τον πιο δίκαιο τρόπο.